Blisko 300 stron dokumentacji i nowe plany dla tarnogórskiego UNESCO

Na stole znalazł się obszerny pakiet opracowań dotyczących ochrony tarnogórskich podziemi i krajobrazu pogórniczego. Podczas piątego spotkania Zespołu Operacyjnego ds. UNESCO przedstawiono raport z realizacji zaleceń Komitetu Światowego Dziedzictwa. Dokumentacja obejmuje między innymi inwentaryzację naziemnych atrybutów, analizy rozszerzenia obszaru UNESCO oraz plan zarządzania na kolejne lata.

• Raport obejmuje setki stron i kilka ważnych opracowań
• Kolejne szyby trafiają pod krajową ochronę zabytków
• Dziesięciolecie wpisu podziemi przypada w 2027 roku

Raport obejmuje setki stron i kilka ważnych opracowań

Jednym z najobszerniejszych dokumentów jest inwentaryzacja naziemnych atrybutów UNESCO. Opracowanie liczy blisko 300 stron i zawiera ocenę ich stanu zachowania oraz aktualną dokumentację fotograficzną. Zebrane materiały mają pomóc w dalszym monitorowaniu miejsc związanych z tarnogórskim dziedzictwem.

W ramach pakietu przygotowano także:

• program badawczy opracowany przez przedstawicieli Centrum Badań ds. UNESCO – dr hab. Małgorzatę Wistubę, prof. UŚ oraz prof. Ireneusza Malika,
• analizę możliwości rozszerzenia obszaru A5 i połączenia go z obszarem A4,
• analizę możliwości włączenia zabytkowej wieży ciśnień przy Szybie Kaehler do dobra UNESCO,
• aktualny plan zarządzania na lata 2025–2033 wraz z mapami w polskiej i angielskiej wersji językowej.

Analiza dotycząca obszarów A4 i A5 obejmuje teren Stacji Wodociągowej Staszic oraz XIX-wieczny krajobraz pogórniczy. W jej przygotowaniu uczestniczył Wydział Urbanistyki Urzędu Miejskiego w Tarnowskich Górach. Drugie opracowanie powstało we współpracy z PWiK Sp. z o.o. i dotyczy wieży ciśnień przy Szybie Kaehler.

Dla mieszkańców oznacza to, że dyskusja o ochronie UNESCO obejmuje nie tylko podziemne wyrobiska, lecz także obiekty naziemne, ich otoczenie i historyczny krajobraz. To istotne przy planowaniu przyszłych prac, zmian zagospodarowania oraz ochrony poszczególnych elementów dziedzictwa.

Kolejne szyby trafiają pod krajową ochronę zabytków

Komitet Światowego Dziedzictwa zaleca objęcie krajową ochroną wszystkich atrybutów należących do miejsca światowego dziedzictwa. Za działania w tym zakresie odpowiada Wojewódzki Konserwator Zabytków.

Do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego wpisano ostatnio tereny naziemne w pobliżu pięciu szybów:

• Anioł,
• Żmija,
• Sylwester,
• Ewa,
• Szczęść Boże.

Podziemne części tych obiektów są wpisane do rejestru zabytków jako „dawna kopalnia kruszcu” już od 1955 roku. Nowe wpisy uzupełniają więc ochronę o naziemne elementy szybów i ich bezpośrednie otoczenie.

Dziesięciolecie wpisu podziemi przypada w 2027 roku

Podczas spotkania podkreślono znaczenie współpracy instytucji i specjalistów zajmujących się ochroną tarnogórskiego dziedzictwa. Przygotowanie dokumentacji wymagało zebrania danych, opracowania analiz oraz uzgodnienia planu zarządzania w dwóch wersjach językowych.

W 2027 roku przypada 10. rocznica wpisania tarnogórskich podziemi na Listę światowego dziedzictwa UNESCO. Jubileusz będzie okazją do pokazania wartości obiektów objętych wpisem, ale także do przedstawienia efektów działań podejmowanych na rzecz ich ochrony.

na podstawie: Urząd Miejski.